આ ઇમ્બૅલૅન્સને શરૂઆતમાં જ લાઇફ-સ્ટાઇલ ચેન્જિસ, શરીરના બંધારણને અનુકૂળ ડાયટ, ધ્યાન અને કસરતો દ્વારા બૅલૅન્સમાં લાવીને આ રોગને જડમૂળથી દૂર કરી શકાય છે. ફક્ત હાઇપોથાઇરૉઇડ જ નહીં, પરંતુ હૉર્મોન્સ સંબંધિત બધા જ રોગો અને એની ઊથલપાથલને આ રીતે કન્ટ્રોલમાં લાવી રોગથી મુક્તિ મેળવી શકાય છે.
અંધેરીમાં રહેતાં એક ૪૫ વર્ષનાં વર્કિંગ લેડીને હાલમાં રેગ્યુલર ચેકઅપમાં થાઇરૉઇડનો પ્રૉબ્લેમ નીકળ્યો હતો, જેને હાઇપોથાઇરૉઇડ કહે છે. એટલે કે શરીરમાં રહેલી થાઇરૉઇડ ગ્રંથિ જે થાઇરૉઇડ હૉર્મોનનો સ્રાવ કરે એ ઓછો થાય અને એ હૉર્મોન ઘટી જાય એ અવસ્થા. આજકાલ આ પ્રૉબ્લેમ સ્ત્રીઓમાં ઘણો સામાન્ય થતો જોવા મળી રહ્યો છે. આ પ્રૉબ્લેમમાં વ્યક્તિનું TSH લેવલ ખોરવાઈ જતું હોય છે. ભણેલાં-ગણેલાં આ લેડી જાગૃત હતાં અને તેમને ખબર હતી કે શરીરમાં આવેલા આ ફેરફારને દવાઓથી જ સૉલ્વ કરવો એના કરતાં કોઈ બીજો રસ્તો પણ અપનાવી શકાય. તે નિષ્ણાતને મળ્યાં અને તેની સલાહ મુજબ ચોક્કસ તેમના શરીરને માફક આવે એ ડાયટ-પ્લાન, લાઇફ-સ્ટાઇલમાં જરૂરી ફેરફાર, અમુક ઘરગથ્થુ રેમેડી, થોડી એક્સરસાઇઝ અને એની સાથે ધ્યાન આ બધું એકસાથે શરૂ કર્યું અને એ બાબતે એકદમ ચોક્કસ અને નિયમિત બન્યાં. આમ ને આમ ૬ મહિનામાં તેમણે એક્સ્ટ્રા ૧૦ કિલો વજન ઉતાર્યું અને ખુશીની વાત એ છે કે વગર દવાએ તેમનો આ હાઇપોથાઇરૉઇડનો પ્રૉબ્લેમ પણ જતો રહ્યો. દર મહિને સતત ટેસ્ટ કરાવતાં રહ્યાં, જેનાથી સમજાયું કે આ પ્રૉબ્લેમ ધીમે-ધીમે જઈ રહ્યો છે અને શરીરના નિયમ પ્રમાણે શરીરમાં જે બદલાવ ધીમે-ધીમે આવે એ કાયમી હોય છે. પરંતુ એ બદલાવને ટકાવી રાખવા માટે તેમણે પોતાની યોગ્ય લાઇફ-સ્ટાઇલને પકડી રાખવી જરૂરી છે. તેમને આ લાઇફ-સ્ટાઇલ ફાવી ગઈ છે અને નિષ્ણાતના કહેવા મુજબ આમ જ તે આગળ ચાલશે તો ફરી તેમને થાઇરૉઇડની સમસ્યા નડશે નહીં.
રોગ
હૉર્મોન્સ આપણા શરીરમાં ઘણું જ મહત્વનું સ્થાન ધરાવે છે. મહત્વની વાત એ છે કે હૉર્મોનલ બદલાવો શરીરમાં આવતા રહેતા હોય છે, પરંતુ જ્યારે આ બદલાવો એકદમ વધારે આવે ત્યારે અસંતુલન ઉદ્ભવે છે અને આ અસંતુલન રોગમાં પરિણમે છે. હૉર્મોન્સના ઇમ્બૅલૅન્સને કારણે ઉદ્ભવતા રોગોમાં થાઇરૉઇડ પ્રૉબ્લેમ આવે છે, જેમાં હાઇપોથાઇરૉઇડ અને હાઇપરથાઇરૉઇડ બન્નેનો સમાવેશ થાય છે. આ સિવાય કિશોર વયની છોકરીઓમાં આજકાલ જોવા મળતો પ્રૉબ્લેમ પૉલિસિસ્ટિક ઓવરિયન સિન્ડ્રૉમ, મેનોપૉઝ સમયે આવતી તકલીફો, ઘણી સ્ત્રીઓને દર મહિને માસિક સમયે આવતા ભયંકર મૂડ-સ્વિંગ્સ અને અસહ્ય દુખાવો, પ્રેગ્નન્સી સમયે આવતા ડાયાબિટીઝ કે બ્લડ-પ્રેશર વગેરે પ્રૉબ્લેમ્સ પાછળ પણ હૉર્મોનલ ઇમ્બૅલૅન્સ જ જવાબદાર હોય છે. આ સિવાય ડાયાબિટીઝ જેવા રોગમાં પણ જે હૉર્મોનલ ઇમ્બૅલૅન્સ થાય છે એ છે ઇન્સ્યુલિન. આ સિવાય હૉર્મોનલ ઇમ્બૅલૅન્સને લીધે બ્રેસ્ટ-કૅન્સર જેવો રોગ પણ થઈ શકે છે. આ દરેક પ્રૉબ્લેમ નાજુક છે અને એની સંભાળ પણ એ જ રીતે લેવી જરૂરી છે. સ્ત્રીઓમાં હૉર્મોનલ ઇમ્બૅલૅન્સની ગાઢ અસર માનસિક હેલ્થ પર પણ પડે છે; જેને લીધે મૂડ-સ્વિંગ્સ, ચીડિયાપણું, એકાગ્રતામાં કમી અને ક્યારેક અમુક કેસમાં ડિપ્રેશનની તકલીફ પણ આ ઇમ્બૅલૅન્સ લાવી શકે છે. વળી થાઇરૉઇડ જેવા પ્રૉબ્લેમ્સ પર ધ્યાન ન રાખીએ તો એ જીવનભરના પ્રૉબ્લેમમાં બદલાઈ જતા હોય છે.
હૉર્મોનલ ઇમ્બૅલૅન્સ પાછળનાં કારણો
ખાસ કરીને સ્ત્રીઓના શરીરમાં હૉર્મોનલ ઇમ્બૅલૅન્સ સર્જાયા કરતું હોય છે. આ ઇમ્બૅલૅન્સ પાછળ ઘણાં જુદાં-જુદાં પરિબળો કામ કરતાં હોય છે. એ વિશે વાત કરતાં ફિમ્સ ક્લિનિક, માટુંગા અને વિલે પાર્લેના હીલિંગ ડાયટ-સ્પેશ્યલિસ્ટ ધ્વનિ શાહ કહે છે, 'નાના-નજીવા ફેરફારો હૉર્મોન્સમાં આવ્યા જ કરતા હોય છે. આ ફેરફારો મોટા ભાગે ઉંમર અને પરિસ્થિતિ સંબંધિત હોય છે, પરંતુ એ કોઈ રીતે નુકસાનકારક હોતા નથી. જ્યારે-જ્યારે શરીર કોઈ મોટા ફેરફારોમાંથી પસાર થાય છે ત્યારે હૉર્મોનલ ઇમ્બૅલૅન્સ સર્જાવાની શક્યતા ઘણી વધારે રહે છે. જેમ કે સ્ત્રી માસિકમાં બેસવાનું શરૂ થાય, પ્રેગ્નન્સી આવે, મેનોપૉઝ આવે એવા સમયે મોટા પ્રમાણમાં હૉર્મોનલ બદલાવો આવે છે. આ સમયે અમુક પ્રકારનાં એવાં ઇમ્બૅલૅન્સ સર્જાઈ શકે છે, જે શરીરમાં રોગને આવકારે છે. આ સિવાય ઇમોશનલ સ્ટ્રેસ પણ અહીં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે. માનસિક હેલ્થ જો ડામાડોળ હોય તો ચોક્કસ એને કારણે હૉર્મોનલ ઇમ્બૅલૅન્સ થાય છે.'
મહત્વનું કારણ
ઉંમર છે કે શરીરમાં આવતા ફેરફારો છે એને આપણે રોકી શકવાના નથી, પરંતુ માનસિક હેલ્થની કાળજી ચોક્કસ લઈ શકીએ છીએ. હૉર્મોનલ ઇમ્બૅલૅન્સ આજકાલ લોકોમાં વધુ જોવા કેમ મળી રહ્યું છે એની પાછળનું ખાસ કારણ જણાવતાં ધ્વનિ શાહ કહે છે, 'આ હૉર્મોનલ ઇમ્બૅલૅન્સ પાછળ ખોટી લાઇફ-સ્ટાઇલ પણ એટલો જ મોટો ભાગ ભજવે છે. આપણો બદલાયેલો ખોરાક, પૂરતી અને ગાઢ ઊંઘનો અભાવ, વધતું પૉલ્યુશન, એક્સરસાઇઝ વગરનું બેઠાડુ જીવન આ બધું જ આપણા શરીરના બંધારણને જડમૂળથી અસર પહોંચાડે છે. મહત્વનું એ છે કે એ બંધારણને અનુકૂળ આવે એ મુજબની લાઇફ-સ્ટાઇલ તમે અપનાવો તો શરીર એકદમ જ સ્વસ્થ રહે અને જે ઇમ્બૅલૅન્સ થયું હોય એ બધું બૅલૅન્સ થઈ જાય તો આવેલા રોગ પણ પાછા જતા રહે, જેવું આ કેસમાં થયું.'
રિઝલ્ટ
ઉપર જે આપણે કેસ જોયો એમાં એ સ્ત્રીને થાઇરૉઇડનું નિદાન હજી થયું જ હતું અને તરત જ એના પર કામ કરવાનું શરૂ કરી દીધું એટલે ૬ મહિનાની અંદર તેને આટલું સારું રિઝલ્ટ મળી પણ ગયું. આ વિશે વાત કરતાં ધ્વનિ શાહ કહે છે, 'જો તાત્કાલિક તમને ખબર પડે કે ઇમ્બૅલૅન્સ છે કે નિદાન આવ્યું જ હોય ત્યારે ડાયટ, એક્સરસાઇઝ અને બીજા ફેરફારોથી ઘણાં સારાં રિઝલ્ટ જલદી મેળવી શકાય છે. જો લાંબા સમયથી રોગ હોય તો પણ દવાઓ સાથે ધીમે-ધીમે પ્રયત્ન કરીને આગળ વધી શકાય છે, જેમાં દવાઓને એકદમ છોડી દેવાનું યોગ્ય નથી રહેતું એટલે ધીમે-ધીમે દવાઓ પરના અવલંબનને છોડવામાં આવે છે. ઘણા દરદીઓ એવા છે જેમની આ રીતે દવાઓ પૂરી છૂટી ગઈ હોય અને ઘણા એવા પણ છે જેની સાવ છૂટી ન હોય, પરંતુ દવાઓનો ડોઝ મિનિમમ થઈ ગયો હોય.'
ધીરજ જરૂરી
લાઇફ-સ્ટાઇલ રિલેટેડ બદલાવ લાવીને જે પરિણામો લાવવાનાં હોય છે એમાં ધીરજ અત્યંત જરૂરી છે, કારણ કે એ એક લાંબી પ્રોસેસ છે જે ધીમે-ધીમે શરીરના બંધારણને સ્થિર કરે છે. હૉર્મોન્સમાં થયેલી ઊથલપાથલને દવાઓ દ્વારા કાબૂમાં કરવી અને આ રીતે કાબૂમાં કરવી એમાં ઘણો મોટો ફરક છે. એ સમજાવતાં ધ્વનિ શાહ કહે છે, 'થાઇરૉઇડ જેવા હૉર્મોનલ પ્રૉબ્લેમ્સને દવાઓ દ્વારા ઠીક કરીએ તો જીવનભર આ દવાઓ લેતા રહેવી પડે છે, કારણ કે આ રોગ ડાયાબિટીઝ જેવો છે. એક વાર થયો તો પછી સતત દવાઓ લો. જો દવાઓથી મુક્તિ જોઈતી હોય અને રોગને જડથી જ દૂર કરવો હોય તો જરૂરી છે કે શરૂઆતમાં જ ચેતી જઈને પદ્ધતિસરના ઇલાજ સાથે કામ કરો તો પરિણામ ચોક્કસ મળે છે.'
|
--
You received this message because you are subscribed to the Google Groups "Keep_Mailing" group.
To unsubscribe from this group and stop receiving emails from it, send an email to
keep_mailing+unsubscribe@googlegroups.com.
To post to this group, send email to
keep_mailing@googlegroups.com.
Visit this group at
https://groups.google.com/group/keep_mailing.
To view this discussion on the web visit
https://groups.google.com/d/msgid/keep_mailing/CAH3M5OvxJgSN6MWFicrd%2BHH_5e4LnjSDnLEiTqd_Q0b5pDy_2w%40mail.gmail.com.
For more options, visit
https://groups.google.com/d/optout.
No comments:
Post a Comment